Kur’an’da Zekât Kaç Defa Geçiyor? Zekât Ayetleri, Nisap Miktarı ve Hesaplama Rehberi

Kur’an’da Zekat Kaç Defa Geçiyor?

Zekat, dinen zenginlik ölçütü olarak kabul edilen miktarda (nisap) mala sahip olan kişilerin, Allah rızası için muayyen bireylere vermesi gereken belirli miktarı ifade eder. Bu nedenle pek çok kişi, ‘’Zekat hesaplaması nasıl yapılır?’’ ve ‘’Zekat kimlere farz?’’ sorularını araştırıyor.

Zekatın farz hale gelmesi için; malların nisaba ulaşması yanında nami (hakikaten veya hükmen üreyici/artıcı) olması, sahip olunan andan itibaren üzerinden bir yıl geçmiş olması, bir yıllık borcundan ve asli ihtiyaçlardan fazlası olması gerekli olur.

Nisap, zekatla yükümlü olmak için belirlenen zenginlik ölçüsünü ifade eder. Bu ölçü, altında 20 miskal (80.18 gr.), devede 5, sığırda 30, koyun ve keçide 40 adettir.

Zekat, İslam’ın 5 şartın biridir. Kur’an-ı Kerim’de toplam 32 defa geçmektedir. 

Zekat İle İlgili Ayetler

Zekat, İslam’ın 5 şartından biri. Bu nedenle pek çok kişi, zekat hesaplama gibi soruların yanı sıra, zekatla ilgili ayetleri de merak ediyor.

Zekat ile ilgili ayetler; Bakara Suresi, Nisa Suresi, Maide Suresi, Araf Suresi, Tevbe Suresi, Meryem Suresi, Enbiya Suresi, Hac Suresi, Mü’minun Suresi, Nur Suresi, Neml Suresi, Rum Suresi, Lokman Suresi, Ahzab Suresi, Fussulet Suresi, Mücadele Suresi, Müzzemmil Suresi, Beyyine Suresi’nde geçmekte. 

Zekat 40’da 1 Kur’an’da Geçiyor Mu?

Kur’an’daki birçok ayette mallarımızdan sarfetmemiz gerektiği anlatılmıştır. Ancak hiçbir ayette, Kur’an’a göre zekatın miktarı 1/40’dır diye bir ifade bulunmaz. 

Kur’an-ı Kerim’de Geçen Zekat Ayetleri ve Mealleri

Kur’an-ı Kerim’de zekat, birçok ayette geçmekte. Bunlardan bazıları aşağıda yer alıyor.

وَاِذْ اَخَذْنَا م۪يثَاقَ بَن۪ٓي اِسْرَٓاء۪يلَ لَا تَعْبُدُونَ اِلَّا اللّٰهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبٰى وَالْيَتَامٰى وَالْمَسَاك۪ينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَاَق۪يمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۜ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ اِلَّا قَل۪يلًا مِنْكُمْ وَاَنْتُمْ مُعْرِضُونَ

Vaktiyle biz, İsrailoğullarından: Yalnızca Allah'a kulluk edeceksiniz, ana-babaya, yakın akrabaya, yetimlere, yoksullara iyilik edeceksiniz diye söz almış ve «İnsanlara güzel söz söyleyin, namazı kılın, zekâtı verin» diye de emretmiştik. Sonunda azınız müstesna, yüz çevirerek dönüp gittiniz (el-Bakara, 83). 

اِنَّ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

İman edip iyi işler yapan, namaz kılan ve zekât verenler var ya, onların mükâfatları Rableri katındadır. Onlara korku yoktur, onlar üzüntü de çekmezler (el-Bakara, 277).

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذ۪ينَ ق۪يلَ لَهُمْ كُفُّٓوا اَيْدِيَكُمْ وَاَق۪يمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۚ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ اِذَا فَر۪يقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّٰهِ اَوْ اَشَدَّ خَشْيَةًۚ وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَۚ لَوْلَٓا اَخَّرْتَنَٓا اِلٰٓى اَجَلٍ قَر۪يبٍۜ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَل۪يلٌۚ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقٰى وَلَا تُظْلَمُونَ فَت۪يلًا

Kendilerine, ellerinizi savaştan çekin, namazı kılın ve zekâtı verin, denilen kimseleri görmedin mi? Sonra onlara savaş farz kılınınca, içlerinden bir gurup hemen Allah'tan korkar gibi, hatta daha fazla bir korku ile insanlardan korkmaya başladılar da «Rabbimiz! Savaşı bize niçin yazdın! Bizi yakın bir süreye kadar ertelesen (daha bir müddet savaşı farz kılmasan) olmaz mıydı?» dediler. Onlara de ki: «Dünya menfaati önemsizdir, Allah'tan korkanlar için ahiret daha hayırlıdır ve size kıl payı kadar haksızlık edilmez.» (en-Nisa, 77)

وَمَٓا اٰتَيْتُمْ مِنْ رِبًا لِيَرْبُوَ۬ا ف۪ٓي اَمْوَالِ النَّاسِ فَلَا يَرْبُوا عِنْدَ اللّٰهِۚ وَمَٓا اٰتَيْتُمْ مِنْ زَكٰوةٍ تُر۪يدُونَ وَجْهَ اللّٰهِ فَاُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ

İnsanların mallarında artış olsun diye verdiğiniz herhangi bir faiz, Allah katında artmaz. Allah'ın rızasını isteyerek verdiğiniz zekâta gelince, işte zekâtı veren o kimseler, evet onlar (sevaplarını ve mallarını) kat kat arttıranlardır (er-Rum, 39).

Kur’an’da Zekat Miktarı İle İlgili Ayetler

Zekat verecek pek çok kişi, zekat hesaplamasının nasıl yapıldığını araştırıyor. Bunun yanı sıra, Kur’an’da zekat miktarı ile ilgili ayetleri de merak ediyor.  

Yukarıda da belirtildiği gibi Kur’an’daki birçok ayette mallarımızdan sarfetmemiz gerektiği belirtilmiştir. Fakat hiçbir ayette zekatın miktarı 1/40’dır gibi bir ifade yer almaz.

Zekat vermek için bireyin ergenlik çağına gelmiş, akıllı ve hür olması, nisab miktarı mala sahip olması gerekir. Nisap, zekatla yükümlü olmak için esas alınan zenginlik ölçütüdür. 

Nisap miktarı, yukarıda da açıklandığı gibi altında 20 miskal (80.18 gr.), devede 5, sığırda 30, koyun ve keçide 40 adettir.

Kur’an’da Zekat Kimlere Verilir?

Zekat, İslam’da belirli kriterlerdeki kişilere verilen mali bir ibadettir. Zekatın verileceği kimseler Kur’an-ı Kerim’de belirtilmiştir. Fakirler, miskinler, zekat toplamakla görevlendirilen memurlar, müellefe-i kulûb adı verilen kalpleri İslam’a ısındırılmak istenen kimseler, esaretten kurtulacaklar, borçlular, Allah yolunda cihad edenler ve yolda kalmış kişilerdir.

Kur’an’da Zekat Nasıl Hesaplanır?

Zekat hesaplaması nasıl yapılır? sorusu pek çok kişi tarafından araştırılıyor. Bu noktada zekat hesaplaması yapılırken mevcut borçlar düşülür. Ardından kalan mal üzerinden zekat oranı hesaplanır. Zekat miktarı, aşağıda belirtilen orana göre hesaplanabilir.

Altın, para, gümüş, ticaret malları ile koyun ve keçiden 1/40 oranında,

İnek ve manda gibi büyükbaş hayvanlardan 1/30 oranında,

Tarım ürünlerinden 1/10 oranında (aşar) zekat verilir. Bunun yanı sıra, bir kimse bu ürünleri yetiştirirken para harcayarak sulama yapıyorsa 1/20 oranında zekat verir.

Kira geliri getiren ev, fabrika, dükkan, motorlu araçlar, makine gibi malların net gelirlerinden 1/10 ya da brüt gelirden 1/20 oranında zekat verilir.