İtikâf Ne Demek?

İtikâf Ne Demek?

İtikâf, dinî bir terim olarak bir Müslüman'ın beş vakit namaz kılınan bir mescit ya da camide ibadet etme amacıyla bir süre kalması demektir. İtikâfa giren Müslüman yemek içmek gibi bütün temel ihtiyaçlarını camide karşılar. Sünnet bir ibadet olan itikâf, aynı zamanda Müslümanlar için manevi bir derinlik sağlar. Dünyanın telaşından uzaklaşarak sadece Allah’a (c.c.) yönelme niyetiyle gerçekleştirilen özel bir ibadettir. Özellikle Ramazan ayının son 10 gününde itikafa girilir. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) itikâfa önem vermiştir.

Ramazan’ın son 10 gününde itikafa girilmesinin bir diğer amacı, Kadir Gecesi’ni ibadetle idrak etmektir. Peki, itikaf ne demek? İtikâfın hükmü ve çeşitleri nelerdir? İtikafa nasıl girilir? Bu makalede itikaf kavramının sözlük anlamından hükümlerine, şartlarından güncel uygulamalarına kadar merak edilen tüm detayları bulacaksınız!

İtikâf Nedir? Sözlük ve Terim Anlamı (Diyanet & TDV Tanımları)

İtikâf, Arapça kökenli bir kelimedir. Sözlük anlamı "bir yere bağlanmak, orada kalmak, kendini bir şeye adamak" şeklindedir Diyanet ve TDV tanımları şu şekildedir; “İtikâf, bir Müslüman’ın ibadet niyetiyle belli şartlar çerçevesinde caminin veya mescidin içinde belli bir süre kalması demektir. Bu ibadet, kişinin tüm dünyevi meşgalelerden kendini soyutlayarak Allah’a yakınlaşmayı, günahlarından tövbe etmeyi ve sürekli ibadet hâlinde bulunmayı amaçlar.”

İtikâfın Hükmü ve Çeşitleri: Sünnet, Vacip, Nafile

İtikaf, yerine getirilme şekli ve niyete göre üç temel hükme ayrılır:

• Sünnet-i müekkede itikaf: Sünnet bir ibadettir. Hz. Muhammed’in (s.a.v.) Ramazan Ayının son 10 gününde sürekli yaptığı ve hiç terk etmediği en faziletli itikaf şeklidir.
• Vacip itikaf: Bir kişinin adak ya da nezir yoluyla itikafa girmeyi şart koşmasıdır. Bu sebeple vaciptir. Örneğin; “istediğim işe girersem üç gün itikafa gireceğim", “borçlarım bitince 7 gün itikâfa gireceğim” gibi adaklar varsa itikafın mutlaka yerine getirilmesi vacip olur.
• Nafile itikaf: Ramazan Ayı dışında herhangi bir zamanda itikafa girilebilir. Bu itikaf, birkaç saat olabileceği gibi günlerce de sürebilir. Allah’a yakınlaşma, Allah’ın rızasını kazanma ve dünyadan uzaklaşma niyetiyle yapılan ve kişiye sevap kazandıran itikaf türüdür.

İtikâfa Nasıl Girilir? Şartları, Niyeti ve Süresi

İtikâf, bazı temel şartlarla yerine getirilebilir. Bu şartları ve uygulamaları şöyle sıralayabiliriz.

• İtikafa girmek için en temel esas, niyet etmektir.
• İbadet ehliyeti olan, buluğ çağına ermiş Müslümanlar itikafa girebilir.
• İtikafa girecek Müslümanların akıl sağlığının yerinde olması gerekmektedir.
• Dinen kirlilik halleri olan cünüplük, hayız ve nifas (lohusalık) gibi hallerden temizlenmiş olmak gerekir.
• İtikaf için cemaatle beş vakit namaz kılınan bir cami ya da mescit seçilmelidir.

Peki, itikafa nasıl niyet edilir? İtikaf süresi ne kadardır? Sünnet itikaf Ramazan’ın yirminci günü güneş batmadan önce camiye ya da mescide girilir ve şöyle niyet edilir; "Allah rızası için Ramazan’ın son 10 gününün sünnet itikafına niyet ettim." İtikaf süresi, bayram hilali görülünceye kadardır. Vacip itikaf niyeti için de kişinin adadığı gün sayısına göre niyet edilir. Vacip itikaf için o süre boyunca itikafta kalınır.

Kadınlar İtikafa Girebilir mi? (Mezheplere Göre Hükmü)

Kadınlar da itikafa girebilir. Kadınların itikaf yapabileceği yer konusunda mezhepler arasında farklı görüşler vardır.

Hanefi ve Şafii mezhepleri: Bu mezheplere göre kadınlar için en uygun itikaf yeri evleridir. Evlerinin içinde namaz kıldıkları özel bir yerde itikafa girebilirler. Bununla birlikte kadının evi dışında camide ya da mescitte itikâfa girmesi de caizdir. Ancak kadınların cemaatin kalabalık olduğu cami ya da mescitler yerine evde itikâfa girmeleri daha faziletli görülmüştür.

Hanbeli ve Maliki mezhepleri: Bu mezheplere göre de kadınlar camide itikafa girebilir. Ancak evde de özel bir yerde itikaf yapabilirler.

İtikâfı Bozan ve Bozmayan Durumlar (Kritik Sınırlar)

İtikâf, bir nevi inziva hâlidir. Bu sebeple inziva hâli bozan durum ve davranışlar itikafı bozar. İtikafı bozan ve bozmayan durumlar şunlardır;

İtikafı bozan durumlar

• Camide ya da cami dışında olsun cinsel ilişkiye girmek,
• Cuma namazı, abdest, gusül veya zaruri ihtiyaçlar olmaksızın fıkhen geçerli ve zorunlu bir sebep yokken itikaf yerinden dışarı çıkmak,
• Bayılmak ya da aklın yitirilmesi.

İtikafı bozmayan durumlar

• Tuvalet ve abdest gibi temel ihtiyaçlar,
• Cünüplük veya hayız gibi hallerden kurtulmak üzere gusül abdesti almak (Bu durumlar itikafın şartlarını bozduğu için gusül abdestinden sonra tekrar itikafa niyet edilmelidir),
• Yemek getirecek kimse yoksa yiyecek almak için kısa süreli dışarı çıkmak,
• Başka bir camide Cuma namazı kılmak için itikaf yerinden ayrılmak.

İtikâfın Amacı ve Faydaları: Neden İtikafa Girilir?

İtikafın en temel amacı; Ramazan Ayının son 10 gününde gizlendiğine inanılan ve “bin aydan daha hayırlı gece” olan Kadir Gecesi’ni ibadetle geçirmektir. Kadir Gecesinin faziletinden azami derecede istifade etmektir. Pek, itikafın faydaları nelerdir? Neden itikafa girilir? Bu soruların cevapları şöyle sıralanabilir;

• İtikâfa giren Müslüman, dünya meşgalelerden kurtularak kalbini Allah’a yönlendirmiş olur.
• Uyku ve dinlenme dahil tüm eylemler ibadet olarak sayılır.
• Nefis muhasebesi, günahlar üzerine düşünme ve tefekkür etme fırsatı verir. Ayrıca, tövbe etme fırsatı sunar.
• İtikaf, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) önemli bir sünnetini yerine getirmeyi sağlar.

Güncel Bilgi: 2026 Yılı İtikafa Girilebilecek Camiler (Diyanet Listesi)

Diyanet İşleri Başkanlığı, itikaf ibadetinin sağlıklı bir şekilde yerine getirilebilmesi için her yıl Ramazan Ayı öncesi il ve ilçe müftülükleri aracılığıyla bu ibadete uygun camileri belirleyerek, ilan eder. 2026 yılı (Hicri 1447) Ramazan Ayında itikafa girilebilecek camilerin güncel listesi Ramazan Ayı’nın yaklaşmasıyla birlikte Diyanet’in resmi web sitesi ve yerel müftülükler aracılığıyla duyurulacaktır. Bu listede yer alan camiler genellikle güvenlik, temizlik ve diğer temel ihtiyaçlar açısından itikaf için en uygun şartları sağlayan yerlerdir.